Download PDF.
Download PDF for easy printing.

Tip: Click here to make this article directly viewable on your Facebook profile!

This lecture was delivered before a research class under the American Studies Program of the University of Utrecht, 23 November 1994. It is hereby reproduced and distributed by ALAY SINING, a national-democratic cultural organization based in the University of the Philippines – Diliman, and KARATULA, its national counterpart, seventeen years later in the midst of worsening crisis due to US imperialism, feudalism, and bureaucrat capitalism.

Tip: Click here to make this issue directly viewable on your Facebook profile!

Subalit ngayon, tila nakapagdadalawang isip humarap sa masang pilipino at sabihing kami ang mga iskolar ng bayan, ang mga tagapagtaguyod ng inyong mga interes bilang mga tagapakinabang ng buwis na inyong pinagpapawisan. Nakakapaniklop tuhod sabihing ni minsan ay hindi kami lumiban sa klase… ni minsan ay hindi kami lumiban sa klase upang magsalita at tumindig para sa sa ating mga lehitimong karapatan… dahil kami ay puspos ng takot, maaaring dahil hindi namin alam ang nagaganap o dahil wala kaming pakiaalam.

Bilang mga artista, nakakatwang isiping humaling na humaling naman tayo sa pagpapakita ng nagsusumidhi nating damdamin hinggil sa pag-ibig at sekswalidad gayong napakalaki ng pangangailang umalingawngaw ang nanlalamlam na tinig ng sambayan sa ating mga likhang sining. Ganito tayo pinakikitid ng sistema at kulturang popular na sa esensya ay laganap hindi dahil sa makisig nitong porma o nilalaman. Ito ay dahil sa napakahusay at sistematiko nitong komodipikasyon na may diin sa matinding pagpapahalaga sa sarili, kompetisyon at pakikipagsabayan sa merkado. Ganito na tayo hininubog ng sistema, ganito tayo hinuhubog ng pamantasan sa kasalukuyan. At palalalain pa ito ng sunod-sunod na pagmaniobra ng mga nasa kapangyarihan tulad ng ginagawa ngayon ni presidente Noynoy. Bago pa man magtapos ang nakaraang semestre, maigting na ang isyu hinggil sa pinakamalaking kaltas sa badyet na dadanasin ng UP sa buong kasaysayan nito. Ang 1.39B ay hindi kakarampot, ito ay napakalaking dagok sa pampublikong karakter ng ating pamantasan. Ang ganitong kaganapan ay bunsod ng neoliberal na globalisasyon. Sa sistemang ito, tinatalikuran na ng gobyerno ang kanyang responsibilidad sa pagbibigay ng sapat na badyet sa mga eskwelahan at binibigyang laya ang mga private entities na pasukin ang mga pampulikong unibersidad para mamuhunan at kalaunan ay kumita sa mga ito. Itinutulak nito ang tuluyang pribatisasyon ng edukasyon na tumatagos sa lahat ng aspeto maging sa ating sariling pagtingin sa sining na limitado na rin sa balangkas ng pandaigdigang pamantayan at negosyo. Kung kaya’t hindi na tinataguyod ang pagkuha ng mga kursong nag-aaral sa kasaysayan, lipunan at kultura dahil hindi ito sumasagot sa pangangailangan ng merkado. Hindi na ito prayoridad dahil hindi ito maaaring pagkakakitaan.

Kung gayon, malinaw na itinatakda ng kalagayan ang hamon sa ating henerasyon bilang mga iskolar ng bayan ang pagkakaroon ng matalas na pagsusuri at paninidigan. Napatunayan naman ng kasaysayan ang kahalagahan ng papel natin bilang mga artista upang manindigan at iguhit ang pinakamatuwid na linya gamit ang ating mga pluma at pinsel na tutulay hanggang sa labas ng ating mga silid aralan upang makilahok sa kolektibong paglaban sa pribatisasyon ng pamantasan at ng sining.

Umambag at makisangkot. Responsibilidad natin ito bilang mga iskolar ng bayan. At bilang mga artista ng bayan.

Isulong ang Pambansa, Siyentipiko at Makamasang edukasyon at kultura!
Tutulan ang 1.39B budget cut sa UP!
Manindigan at lumahok sa multi-sektoral na Strike ng pamantasan!
Ipaglaban ang UP bilang PAMANTASAN NG BAYAN!

Iaalay ang sining sa sambayanan!

Titik at musika nila B. Alejo at S. Candao
Dagdag na titik halaw sa NIChood (1999)

Disisais, Setyembre 1991 (mil-nwebe-syentos, nubenta y uno)
– binasura ng Senado
Ang US Military Bases Agreement
Nagwaging muli ang mamamayang nag-aalsa
Laban sa pakikialam ni Uncle Sam
Apatnapung taong namalagi
Pahirap sa taong bayan
Prostitusyon, pedophilia, pang-aabuso
pagkasira ng kapaligiran

No, no, no, no, nukleyar!
No, no, no, no, nukleyar!
No, nukleyar!

koro 1
Ito ba ang katuparan ng daang taon
Kayraming salimuot, kayraming mga tanong

Lumang tugtugin, bagong pangalan
Ngunit pareho lang ang nilalaman
Noon ay ACSA at naging SOFA
At ngayon ay VFA na sya

Say no, no way to VFA!
No, no way!
No, no way to VFA!

koro 1

Duty free, toll free, tax free and No ID
Pero entry lang nang entry
Pumatay man sila ng kapwa ko Pilipino
Walang kaso, walang kaso
Basta’t Amerikanong sundalo
Loko-lokong si GI Joe

Modernization daw ng AFP
Makakakuha raw ng high technology
At porma raw ng diplomatic courtesy
Pero sa mismong agreement
Walang sinasabi

Don’t you agree, coz I don’t agree
Don’t you agree
Don’t you agree,coz I don’t agree

koro 1

Pinapula ang lansangan ng libu-libong nag-aalsa
Magbubukid sa nayon, at manggagawa sa pabrika
O kabataan, propesyunal, kababaihan, maralita
Misyong iniukit sa kasaysayan ngayo’y itutuloy

koro 2
Narito ang katuparan ng daang taon
Wala nang alinlangan ngayon na ang panahon

Wala nang alinlangan ngayon na ang panahon
Para sabihing
No no way, no no way to VFA
No no way, no no way to VFA
Nang makamtan ang tunay na kasarinlan
Nang makamtan ang tunay na kalayaan

Titik at musika nila E. Acosta at B. Alejo

Mahal meron akong dala-dalang balita
Isang medyo mabuti, isang tiyak na masama
Ang mabuting balita, natanggap ko na ang aking sweldo
Ang balitang masama, huling sweldo ko na ‘to
Walang pasabi-sabi ako ay sinesante
Higit sa panlilibak, ako ay sinibak
Pasensya na lang, pasensya na lang
Talagang ganyan, ganyan talaga ang buhay

Mahal wag mabigla sa aking sasabihin
Kelangan na yatang mag-alsa-balutan ngayon din
Umagang-umaga, si Captain bukas darating
Sa buldoser sasakay, handa tayong gibain
Walang kaawa-awa, di na yata magsasawa
Saan ba pupusisyon dito sa demolisyon
Pasensya na lang, pasensya na lang
Talagang ganyan, ganyan talaga ang buhay

Pero teka, teka muna, ganito na lang ba
Baka naman dahil na rin sa ating pasensya
Paano na kaya kung ito ay ubos na
Ganito pa rin ba, anong ating pasya
Walang pa-pasensya, kailangan ng hustisya
Sinimulan nila, ay pwes tapusin na rin sila
Pasensya na lang, pasensya na lang
Talagang ganyan, lalaban para mabuhay

ikatlong saknong

Titik at musika ni E. Acosta (1998)

Ang paalam ko’y iyong tanggapin
Paglisan ko’y iyong salubungin
May pag-asang mga puso’y muling mag-aawitan
Pagdating ng panahong ika’y handa nang mag-alay
Doon, doon sa parang
Doon sa kabundukan
Doo’y higit na namamalas ang lakas
Ng ating hanay
Doo’y pinapanday nang masikhay
Walang humpay

koro 1
Ano pa bang makahihigit
Sa kadakilaan ng pag-ibig natin sa bayan
Bayang ang tanging nais
Ang kalayaan ay makamit

Sa pagtulak sa aking paglalakbay
Iabot mo ang iyong mga kamay
Mga kamay na balang araw
Ay muli kong tatanganan
Sa gitna ng pagsagupa
Sa bigwas ng kaaway
Kamay na kayang panghawakan
Ang talim ng paninindigan
Hanggang sa sandaling kailangang
Muli tayong magkahiwalay
Hangga’t digma’y may saysay
Hangga’t dugo’y may kulay
Hanggang tagumpay

koro 1

koro 2
Ano pa bang makahihigit
Sa kadalisayan ng pag-ibig natin sa bayan
Bayang ang tanging nais
Ang kaapihan ay mapatid

Wala na nga wala

Halaw sa tula ni R. Gappi,
Dagdag na titik at musika ni R. Reyes (1996)

Nakadagan ang mga pudpod na gulong
Sa kinakalawang na bubong
Pinatatag naman ng sinulsing tabla
Ang mga nakatindig na haligi at dingding
Dito nagpapahinga ang mga alipin ng mundo
Mga kamay nagsusumamo sa kalansing ng konting limos

koro 1
Ito ba ang katuparan ng mga pangako ng daang taon
Kayraming salimuot
Kayraming mga tanong

Pumupunit ng ilong ang hanging mula sa pabrika
Habang binabalabal ng barongbarong
Ang itim na kumot ng usok karbon
Sinasakal ng langis at di natutunaw na plastik
Ang hiningang dumadaloy sa tubig
Nakabantayog naman ang kalansay ng tinatayong gusali
Na wari’y nag-aanyaya’t nakangiti

koro 1
huling dalawang taludtud ng koro 1

Pinapula ang lansangan ng libu-libong nag-aalsa
Magbubukid sa nayon, manggagawa sa pabrika
Kabataan, propesyunal, kababaihan, maralita
Misyong iniukit sa kasaysayan ngayo’y itutuloy

koro 2
Narito ang katuparan ng mga pangako ng daang taon
Wala nang alinlangan
Ngayon na ang panahon
Nang makamtan ang tunay na kalayaan
Kailangan nating ituloy
Ang di natapos na digmaan
Nang makamtan ang tunay na kalayaan
Nang makamtan ang tunay na kalayaan
Ang kalayaan

Halaw sa tula ni R. Gappi,
Dagdag na titik at musika ni R. Reyes (1996)

Nakadagan ang mga pudpod na gulong
Sa kinakalawang na bubong
Pinatatag naman ng sinulsing tabla
Ang mga nakatindig na haligi at dingding
Dito nagpapahinga ang mga alipin ng mundo
Mga kamay nagsusumamo sa kalansing ng konting limos

koro 1
Ito ba ang katuparan
Ang katuparan ng mga pangako ng daang taon
Kayraming salimuot
Kayraming mga tanong

Pumupunit ng ilong ang hanging mula sa pabrika
Habang binabalabal ng barongbarong
Ang itim na kumot ng usok karbon
Sinasakal ng langis at di natutunaw na plastik
Ang hiningang dumadaloy sa tubig
Nakabantayog naman ang kalansay ng tinatayong gusali
Na wari’y nag-aanyaya’t nakangiti

“On this site will rise the most luxurious
condominium. Please ask for your reservation.”

koro 1
huling dalawan taludtud ng koro 1

Pinapula ang lansangan ng libu-libong nag-aalsa
Magbubukid sa nayon, manggagawa sa pabrika
Kabataan, propesyunal, kababaihan, maralita
Misyong iniukit sa kasaysayan ngayo’y itutuloy

koro 2
Narito ang katuparan
Ang katuparan ng mga pangako ng daang taon
Wala nang alinlangan
Ngayon na ang panahon
Nang makamtan ang tunay na kalayaan
Kailangan nating ituloy
Ang di natapos na digmaan
Nang makamtan ang tunay na kalayaan
Ang kalayaan

Titik at musika nila E. Acosta at B. Alejo (1995)

Batid kong sa kaloob-looban mo’y may paghihimagsik
Ika’y di naman bulag sa mga salot na inihahasik
Ng mga imperyalistang dayuhan
At kanilang mga tuta sa ating pamahalaan
Ngunit ikaw kung minsan ay nagbubulagbulagan
Oh-oh

At batid kong sa lalim ng isipan mo’y may pagtutungalian
Ika’y di naman bingi sa mga hinaing ng sambayanan
Laban sa gahamang kapitalista
At sa mga despotikong panginoong maylupa
Ngunit ikaw kung minsan ay nagbibingibingihan
Oh-oh

Ang paghihimagsik ay di ngitngit na kinikimkim
May tunggalian sa uri na di simpleng palaisipan
Sa mata ng kahirapa’y tumitig ng taimtim
Masang api’y dinggin
At kasama nila ika’y manindigan
Oh manindigan

Batid kong sa kaloob-looban mo’y may paghihimagsik
Ika’y di naman bulag sa mga salot na inihahasik
Ng mga imperyalista, ng mga tuta nila
Ng mga kapitalista’t panginoong maylupa
Oh-oh

Ngunit ikaw kung minsan ay nagbubulag-bulagan
Ngunit ikaw kung minsan ay nagbibingi-bingihan
Nagbubulag-bulagan, nagbibingi-bingihan
Nagbubulag-bulagan, nagbibingi-bingihan
Ika’y manindigan

Titik at musika ni E. Acosta (2000)

Bawat damdaming lipos ay bigkisin
Lahat ito sa unos ay bigkasin
Tatanggaling lubos ang alinlangan
Tatanghaling unos ang kailangan
Sasama ako, kasama ako

koro
Magsasama, magkasama sa malaon at madali
Yayakapin ang aral ng pakikitunggali
Yayakagin ang lahat na huwag mag-atubili
Magsasama, magkasama sana hanggang huli

Animo’y bundok itong ating ibubuwal
Anino’t tanglaw sabay nating iluluwal
Tatawirin hagdan ng bahaghari
Tutuwirin hanggang wala nang uri
Sasama ako, kasama ako

koro

Suyuin ang musa ng kasaysayan
Suungin ang dusa na kasabayan
Maglalayag tula’t mga talata
Maghahayag pulang mga panata
Sasama ako, kasama ako

koro, dalawang ulit

Sana hanggang huli
Sana hanggang huli